içme suyu istenmeyen maddelerden nasıl temizlenir kimya lise-1 dönem ödevim

STERİLİZASYON VE DEZENFEKSİYON YÖNTEMLERİ VE BU AMAÇLA KULLANILAN ALETLER

Sterilizasyon ve dezenfeksiyon ile ilgili tanımlar:

Sterilizasyon : Herhangi bir maddenin yada cismin birlikte bulunduğu tüm mikroorganizmaların her türlü canlı ve aktif şekillerinden temizlenmesidir.
Dezenfeksiyon : Bir cismin yada maddelerinin hastalandırıcı nitelikteki mikro organizmalarından arındırılmasıdır.
Antiseptis : Özelikle vücudun yüzeysel doku (deri-mukoya) ve lezyonlarında(yara v.b.) bulunan hastalandırıcı mikropların kimyasal maddeler kullanılarak öldürücü için yapılan işlemdir.
Germisid : Mikroorganizmaları öldüren herhangi bir madde yada etmene germisid denir.
Sporisid : Sporları öldürebilen germisid maddedir.


STERİLİZASYON YÖNTEMLERİ



Isı İle Süzme İle Kimyasal Maddelerle Isınma İle





Nemli Isı İle Kuru Sıcak Hava İle Yakma ve Alevden Geçirme




Buharla Sıcak Su İle



Basınçlı Basınçsız Kaynatma Tindalizasyon




Başlıca sterilizasyon yöntemleri aşağıda belirtilmiştir.

A) Isı ile sterilizasyon
I- Nemli isı ile sterilizasyon
a-Buharla sterilizasyon
1-Basınçlı Buharla
2-Basınçsız Buharla
b-Sıcak su ile sterilizasyon
1-Kaynatma ile
2-Tindalizasyon ile
II Kuru sıcak hava ile sterilizasyon
III Yakma ve alevden geçirme ile ilgili sterilizasyon
B) Süzme ile sterilizasyon
C) Kimyasal maddelerle sterilizasyon
D) Işınlama ile sterilizasyon

Isı ile sterilizasyon:Bu sterilizasyonunetki mekanizmasıdoğrudan doğruya hücre protoinleri koagüle etmek suretiyledir. Isı ile sterilizasyonda ısı derecesi yükseldikçe sterilizasyon daha çabuk ve iyi olur.Etkide nem oranı da önemlidir.Bunun için ortamda en az %50oranında su bulunmalıdır.

Basıçlı buhar ile sterilizasyon: Burada esas buharla doymuş bir ortamda ve 100 dereceden yüksek ısı ile sterilizasyondur. Bu amaç için oto klav denilen aletler kullanılır.Genel olarak121 º15 dk.yada 115º 30dk.bekletmek sterilizasyon için yeterlidir.

Basınçsız buhar ile sterilizasyon: Burada ilke,buharla doymuş bir ortamda 100º’de ve basınçsız olarak sterilizasyondur.Bu amaç için “KOCH KAZANI”yada kapağıkapatılmış otoklavlar kullanılır.100ºC de üzerinde bozulacak malzemelerin sterilizasyonu için30dk.yeterlidir.

Kaynatma ile sterilizasyon: Kaynatma ile sterilizasyonda 100ºC de 30dk. Tutmak yeterlidir.

Tindalizasyon: Sıvı maddeleri parçalı olarak belli bir ısı derecelerinde ısıtılarak birkaç günde sterilizasyon elde etmektir.Birinci ısıtmada vegatatif bakterilerin çoğu ölür,sporlar canlı kalır.Bir gün oda ısısında bekletilmekle bu sporlar açılıp vegatatif şekle dönerler.2 gün tekrar yarım saat ısıtma ile bunlarda ölürler.Tindalizasyon ayarlı ve BENMARİ denilen aletlerle yapılır.Bu sterilizasyon işlemi serum vb. ısıya dayanıksız maddeler için kullanılır.

Kuru sıcak hava ile sterilizasyon:Bu iş için ayarlı PASTEUR FIRINLARI kullanılır.Genel olarak 175ºC de 1,165ºC de 2, 150ºC’de 3 ve 120ºC’de 8 saat sterilizasyon için yeterlidir.Bu yöntem cam ve metal aletler,vazelin gibi yağlar,talk gibi tozların sterilizasyonunda kullanılır.Sıvılar ve besiler için uygun değildir.

Yakma ve alevden geçirme:Bozulmayacak madeni(öze,iğne)veya cam aletlerin yüzeyleri aleve yalıtılarak steril hale getirilir.

Süzme (filtrasyon) ile sterilizasyon :Sıvı bir ortamda bulunan mikropları süzmek suretiyle süzüntüye geçmelerini önlemek ve bu suretle sıvıları sterillendirmek esasına dayanır.Bu amaç için kullanılan aletlere “SÜZGEÇLER” ADI VERİLİR.Özellikle ısı ve kimyasal etmenlerle bozulan maddelerin ve serumların sterilazasyonunda ayrıca toksin ve diğer mikrop ürünlerini elde etmekte kullanılır.Süzme ile sterilizasyonda kullanılan başlıca filtreler şunlardır ;
a) Diatom toprağı filtreler (BERKEFELD)
b) Asbest süzgeçli filtreler (SEİT 2)
c) Porselen filtreler (PASTEUR)
d) Mebran filtreler ve ultrafiltreler

KİMYASAL MADDELERDE STERİLİZASYON

Bu maddelerle,sterilizasyondan çok dezenfeksiyon ve antiseosin amacı ile yararlanılır.

Mikrobiyolojide bazı besi yerleri aletlerin sterilizasyonu amacıyla kimseyasal maddelerden yararlanılır. Örneğin yüksek ısılarda bozulan yoğun şeker eriyiklerinde %1 oranında Thymol eklenerek 24 saat oda ısısında bekletilirse tüm mikroorganizmalar ölür.

Bu alanda en önemli uygulamalardan biri “ETİLEN OKSİT”tir. 105°’nin altında sıvı,bunun üzerinde gaz durumunda olan bu madde saf halde çok toksik,irriton ve patlayıcıdır.

Bu nedenle; 10K Etilen oksit+90KCo2 karışımı Carboxide
20 K Etilen oksit+80KCo2 karışımı oksifüm şeklinde bulunur ve satılır. Bir H. Hacim için 500 Mg etilen oksit 58°’de, %400 rölatif nem altında 4 saat süre ile iyi bir sterilleme sağlar.

IŞINLAMA VE STERİLİZASYON

Işınlama ile sterilizasyonda kullanılan ultraviyole X ışınları ve Gamma ışınlarıdır. 253.7 mm. Dalga boyundaki Uv ışınları daha çok oda atmosferi ve bazı alet yüzeylerinin dezenfeksiyonunda kulanılır. Camdan geçmezler ve göze zararlı etkileri vardır.

Gama ve X ışınları pahalı olup penetran olduklarından iyi ambalajlanmış ve sentetik maddelerden yapılmış protezler, yapay kalp kapakçıkları,kargüt,ipek dikiş malzemesi ve katater gib i malzemelerin sterilizasyonunda ve besin maddelerinin saklanmasında kullanılır. Bu ışınlarla çalışması sırasında kan ve genetik hücreler üzerinde mutasyonlel etkileri sonucu aplastik anemi,lösemi gibi hastalılar gelişebilir.

DEZENFEKSİYON UYGULAMA YÖNTEMLERİ

1) El Antisepsisi

Ellerin sabunla 15 saniye sabunlanması ile mevcut mikroplar birlikte bulundukları ve çoğu lipid içeren kirlerle birlikte uzaklaştırılarak günlük yaşam içinde yeterli bir antisepsi sağlanmış olur.

Hastane kliniklerde hastalarla doğrudan ilişkisi olan sağlıksız personelin el yıkamasında %3 hekzaklarogenli , %5 krezollü sabunlarla sabunlanması daha etkin bir önlemdir.

Cerrahi işlemlerden önce el antisepsisi için eller önce %5 krezollü sabun ile 7dk. Sabunlanıp fırçalanır. Sonra 3dk. Süre ile %70’lik alkolle eller ıslak olarak bulundurulur.

2) Yer,Duvar,Eşya ve Çamaşırların Antisepsisi

Hastanelerde yer,duvar ve oda eşyasının dezenfeksiyonunda potas sabunu ile fırçalandıktan sonra %3-5 fenol,%5 krezol ile silme yöntemi kullanılmaktadır.

3) Oda Dezenfeksiyonu için Formal Kullanımı

Formal gaz dezenfektan olup çok iyi yayılma gösteriri,aynı zamanda sporlar dahil mikroorganizmaların tüm şekillerine etkilidir. Etkili olabilmesi için oda ısının 18°,nem oranının %60-80 olması gereklidir. Tüm pencereler kapatılarak pulverizatür ile %10’luk formalin püskürtür. Oda 4 saat ve sporların ölmesi isteniyorsa 24 saat kapalı tutulduktan sonra formaldehitin etkisini nörolize etmek için amonyak bulunan bir kap 4 saat süre ile odada bırakılır. Amonyak formaldehit ile birleşerek uratropin yapar ve zehirleyici etkisi ortadan kalkar.

4)Çeşitli Girişimlerden Önce Deri Antisepsisi ve yara Temizliği

Bu amaçla kullanılan antiseptiklerin başında tentürdiyot gelir. Bu amaçla kullanılan tentürdiyotlu gazlı bezle bölge derisi geniş olarak silinir,irritasyon azaltmak için fazlası alkolle alınır.

5)Laboratuar Dezenfeksiyonu

Döşeme ve duvalar hastanedeki gibi uygulama ile dezenfekte edilirler. Çalışma banklarının temizliğinde %5 fenol,%5 krezol, %3 Lizol kullanılır. Pipetler içinde %2.5 hipokrolit içeren silindirlerde toplanır.

6)Suların Dezenfeksiyonu

Bu amaç için klor ve klor verici maddeler kullanılır. Sulara klor gaz şeklinde ve klorinatör denilen aletlerle ayarlanarak verilir. Etkin bir klorlama için,klorlamadan 1 saat suda litrede 0.2 Mg bağımsız artık klor kalmalıdır.


7)Serum ve Aşıların Saklanması

Tedavi kullanılan bağışık serumların kontaminasyonlarına engel olabilmek için içlerine koruyucu olarak %0.5 fenol yada %0.4 trikrezol eklenebilir. Laboratuarlarda kullanılan bağışık serumlarının saklanması amacıyla içlerine %0.1 oranında sadium Azide katılabilir.


umarım bunlar işini görür.iyi çalışmalar...