1.1. Akademik derecelendirme sistemi

Simgeler:

B : Lisans derecesi; genel olarak üç yıllık sürekli bir çalışma gerektirir. Onursal mezun olmak için fazladan bir yıl daha okumak gerekir. Mühendislik, hukuk ve tarım alanlarından mezun olabilmek için 4 yıl; mimarlık, dişçilik, veterinerlik ve tıp içinse 5 veya 6 yıl eğitim almak gerekmektedir.

M : Master derecesi. Lisans derecesi veya onursal lisans derecesinden sonra 1 veya 2 yıllık sürekli bir çalışma gerektirir. Eğitimin süresi çalışılacak alana ve derslere bağlıdır.

PhD : Doktora. Lisans programı tamamlandıktan sonra en az üç yıl araştırma yapmak gerekir. Master programını tamamladıktan sonra da en az iki yıl çalışma gerekmektedir.

Mesleki doktora için, örneğin DEd için, normalde iki yıl ileri düzeyde araştırma çalışması ve mesleki pratik yapılmalıdır. İki yıl şartı sadece master programını tamamlamış adaylar için geçerli süredir.

İleri doktora ise, Dlitt ve DSc gibi, bu alanda bilime önemli bir katkıda bulunan yayınlanmış veya yayınlanmamış araştırmalar sonucunda verilmektedir.


1.2. Doktora hakkındaki genel bilgiler

1.2.1. Doktoranın tanımı
Doktora, Avustralya'daki en yüksek akademik derecedir. Bu dereceyi elde etmeye çalışan kişiler kendi alanlarında uzman oldukları için yeni bir şeyler bulmaya yönelik araştırmalar yapan kimselerdir.

1.2.2. Doktora seviye ve çeşitleri
Avustralya'da üç çeşit doktor ve üç çeşit doktora programı vardır. Bunlar doktorluk, mesleki doktorluk ve ileri seviye doktorluktur. Doktorluk araştırma yapılan alanla ilgilidir ve Avustralya'da en çok rastlanan akademik derecedir. Bu unvan mezuniyet sonrası bilim, güzel sanatlar, eğitim, mühendislik, iş ve ekonomi, sosyal bilimler ve sağlık alanlarında alınabilir.

Genel olarak doktorluk unvanı, lisans öğreniminden sonra üç yıl, mastır programı tamamlandıktan sonra ise iki yıl araştırma yapılarak elde edilen bir unvandır. Edebiyat doktorluğu, fen bilimleri doktorluğu, tarım doktorluğu, hukuk doktorluğu ve ilaç bilimi doktorluğu gibi ileri doktorluk, bu alanlarda bilime büyük katkı sağlamış, alanlarında uzman kişilere verilen bir unvandır. Mesleki doktoranın Avustralya'da yeni olduğunu söylemek mümkündür. Bu unvan bazı üniversitelerde ileri mesleki uygulama alanlarında başarılı olan kişilere verilir. Bu alanlara örnek olarak eğitim ve hukuk (bu dalda faaliyet gösteren kişilere hukuk bilimi doktoru denmektedir, bu şekilde hukuk doktorundan ayrılmış olur) gösterilebilir. Mesleki doktora için en az iki yıl ileri düzeyde dersler almak gerekmektedir ve mastır programının tamamlanmasından sonra araştırma yapmak gerekir. Bu unvanı alan kişilerin unvanlarında neyle ilgili doktora çalışması yaptıkları belirtilmektedir. Örneğin eğitim doktoru gibi. Aşağıda doktora için yapılması gerekenler ve doktora programlarının ne şekilde organize edildiğine dair bazı bilgiler verilmektedir. Mesleki doktora, normal doktoraya göre daha fazla değişken olduğu; üniversiteden üniversiteye farklılık gösterdiği için bu konuyla ilgili fazla bilgi verilmemiştir.


2. GENEL YAPI

2.1. Doktora çalışmaları ile ilgili ulusal düzenlemeler
Doktora çalışmaları için ulusal bir düzenleme yapılmamıştır.

2.2. Doktora çalışmalarının idaresi ve yönetimi
Avustralya'da üniversiteler özerk olduğu için her birinin kabul konusunda kendine has değerlendirme prosedürü ve şartları vardır. Bütün bu şartlar, devlet veya eyalet kanunlarının üniversitelere verdiği yetki çerçevesinde oluşturulur. Bunlara doktora programları da dahildir. Ulusal hiçbir düzenleme olmadığı halde doktora programları öğrencileri, son sınıf derslerine giren ve halen aktif bir şekilde araştırma yapan uzmanlar tarafından yönlendirilirler. Doktora çalışmalarının yönlendirilmesi ve idare yetkisi fakülte dekanları veya bölüm başkanları tarafından Mezuniyet Sonrası Çalışmalar Ofisi'ne, Akademik Yetkililere veya Üst Düzey Kurullara verilmektedir. Yönetim için görevlendirilmiş kişiler denetleyicileri atar ve doktora alt kuruluna doktora programı hakkında bazı tavsiyelerde bulunur.

2.3. Planlama prosedürü
Öğrenciler ve alanlarla ilgili olmak üzere bir takım planlamalar önceden yapılır. Üniversiteler doktora çalışması yapılacak alanları ve bu bölümlere kaç kişi alınacağını daha önceden ilam ederler. Birçok faktör bölümlere alınacak öğrenci sayısını etkileyebilir. Bunlardan bazıları uygun akademik personel sayısı, danışmanlık yapabilecek kişi sayısı ve bu kişilerin uzmanlık alanlarıdır.

2.4. Doktora çalışmalarının maddi olarak desteklenmesi
Avustralya'da doktora çalışmalarının başlıca finans kaynağı, hükümetin verdiği Avustralya Mezuniyet Sonrası Ödülleri'dir. Ödül için müracaat eden başarılı öğrenciler ya lisans mezunu öğrenciler ya da mastır programını tamamlamış kimseler olmalıdır ve seçim bu öğrencilerin gösterdikleri başarılara göre yapılmaktadır. Bu bursları kazanan öğrenciler ücretsiz yerleşim, aylık burs alma ve okul taksitlerinden (HECS) muaf olma hakkını kazanırlar. Tabii okulların doktora programlarına yerleşme hakkını da böylece kazanmış olurlar. Birçok üniversite de burs imkanı sağlamaktadır. Üniversiteler burs alamamış kayıtlı öğrencilerine okul taksitlerinden muafiyet hakkını da tanıyabilir. Hükümet, 7100 kişiye burs (yıllık 130 milyon dolar) imkanı sağlarken üniversiteler de 2500 kişiye burs imkanı sağlamaktadır. Doktora yapan öğrencilerin veya mastır programındaki öğrencilerin % 80 ila % 90'ı kendilerini okul taksitlerinden muaf tutan burslar almaktadır. Bunlara ek olarak Ortak Araştırma Merkezi tarafından sağlanan burslar da vardır. Bu burslar araştırma yapan kişilere verilmektedir.

3. FIRST DOCTOR'S DEGREE İÇİN YAPILMASI GEREKENLER

3.1. Kabul

3.1.1. Kabul için gerekenler
Avustralya'da bir doktora programına katılabilmek için birinci sınıf veya ikinci sınıf üst düzey onursal lisans diploması almış olmak veya mastır yapmış olmak gerekmektedir.

3.1.2 Kabuldeki sınırlamalar
Öğrencinin kampüste konaklaması gerekmektedir. Programa katılan öğrenciler, en az bir yıl, araştırmalarını başka bir yerde yapma izni alana kadar kampüste konaklamak zorundadır.

3.1.3. Seçme ve kayıt
Doktora programlarına kabul ve kayıt işlemleri üniversiteden üniversiteye farklılık gösterebilir. Programa katılmayı düşünen öğrenciler şartları yerine getirmek mecburiyetindedir. Buna ek olarak kabul için daha önceki öğreniminize, bu alanda daha önce bir çalışma yapıp yapmadığınıza ve akademik çevrelerden getirdiğiniz referans mektuplarına da bakılmaktadır. Adaylardan çalışmak istedikleri bölümleri müracaat formunda belirtmeleri istenir, amaç kişinin çalışmak istediği alanın gereksinimlerini sağlayacak kapasitede olup olmadığını kontrol edebilmektir. Kabul işlemleri bir bakıma bir yarış anlamına geldiği için daha iyi hazırlanmış ve maddi açıdan bir sıkıntı çekmeyeceği düşünülen öğrenciler programlara kabul edilir.

Avustralya'da araştırma yapan bir çok doktora öğrencisi bursla ödüllendirilirler. Ve bu burslar için çok ihtimamlı bir seçim yapılır. Normalde mastır programını tamamlamış öğrenciler ile başka bir üniversiteden transfer olan öğrenciler dışındaki doktora öğrencileri ilk olarak deneme adayları olarak programlara kabul edilirler. Eğer bir uzatma kararı resmen kabul edilmemişse deneme adayları 9 ay ile 12 ay (yarım gün araştırma yapanlar için 18 ay ile 24 ay arası) arasında bu tarz adaylar olarak kabul edilirler. Eğer mesleki doktora için müracaat edilmiş ise akademik şartlar kadar iş tecrübesi de ön plana çıkmaktadır. Yurtdışından gelen öğrencilerden ek olarak İngilizce yeterlik sınavından geçmiş olmaları istenmektedir.


3.2. Doktora çalışmalarının organize edilmesi

3.2.1. Şekil ve süreleri
Doktora çalışmaları tam gün veya yarım gün olabilir. Doktorayı tamamlayabilmek için lisans öğreniminden sonra en az üç yıl tam gün veya altı yıl yarım gün çalışmak ya da mastırı bitirdikten sonra en az iki yıl tam gün veya dört yıl yarım gün çalışmak gerekmektedir. Fakat bu süre fiilen daha uzundur.

3.2.2. Yönetilmesi
Doktora çalışmalarının yönetimi ve idaresi, üniversitelerin bölüm başkanları veya fakülte dekanlıklarınca, Mezuniyet Sonrası Çalışmalar Ofisi'ne, Akademik Yetkililere veya İleri Derece Eğitim Kurulu'na verilmiştir. Her doktora öğrencisinin çalışmalarını denetleyen bir danışmanı vardır. Bu kişiler genellikle dördüncü sınıflara ders veren, araştırma yapma konusunda deneyimli ve halen aktif bir şekilde araştırma yapan öğretim üyelerinden seçilmektedir. Doktora öğrencisi ile danışmanın ne sıklıkta görüşecekleri yapılan karşılıklı anlaşmalarla belirlenir. Toplantılar genellikle ihtiyaç duyulan sıklıkta yapılır. Bir öğrenci fakültenin herhangi bir üyesinden veya başka üniversitelerdeki akademisyenlerden yardım alma hakkına sahiptir. Endüstri alanında çalışan bilim adamlarından yardım alan öğrenciler, bu üniversitelerin endüstrideki ortaklarından danışmanlık ve rehberlik hizmeti alabilirler.

3.2.3. Tezlerin seçilmesi ve çalışmaların planlanması
Tez konusunun seçiminde son karar öğrencinin, danışmanının, bölümün ve üniversite kurulunun ortak görüşleriyle belirlenir. Birçok üniversite kendi seçtikleri alanlarda doktora yapılmasını önerme yoluna gitmektedir. Üniversitelere hükümette görevli bilim adamlarının yerleştirilmesi bunun bir kısmının gerçekleştirilebilmesi içindir.

3.2.4. Doktora öğrencilerinin gelirleri ve hakları
Doktora çalışmaları süresince bir öğrenci çalışmalarına ara verebilir ve tekrar başlayabilir, yarım gün öğretmenlik ve araştırma çalışmaları yapabilir, araştırmasını başka üniversitelerde veya araştırma merkezlerinde yürütebilir ve çalışmasının bir gereği olarak ülkedeki veya yurtdışındaki kısa ders ve konferanslara katılabilir.

3.2.5. İş alanlarındaki avantajları
Doktor unvanı birçok bakımdan avantajlı ise de, yüksek öğretim kurumlarında, sanayi ve ticaret sektörlerinde ve diğer alanlarda kişiye ek bir hak kazandırmaz. Doktor unvanı iş bulmada ve yüksek maaş almada etkili olabilir, fakat bu bile zamanla olabilecek bir şeydir.


3.3. Program

3.3.1. Programın içeriği
Genellikle doktora programları özgün araştırma yapma esaslıdır, fakat bazı durumlarda öğrencilerin ders almaları da gerekebilir. Mesleki doktora yapan öğrencilerin ders almanın yanı sıra mesleki deneyim kazanmaları ve özgün bir araştırma yapmaları gerekmektedir.

3.3.2. Derslerin içeriği
Ders alınmasının gerektiği durumlarda öğrenci konferans ve seminerlere katılmak zorundadır. Bu seminerler ileri seviye bilgileri, ek konuları, araştırma tekniklerini ve yabancı dili içermektedir. Bu dersler için ayrılması gereken süre alana ve bölüme göre değişiklik gösterir.

3.3.3. Derslerin değerlendirilmesi
Her dersin sınavı ayrıdır. Bu sınavlar sözlü, yazılı veya ikisinin karışımı şeklinde olabilir. Bütün bu derslerin alınmasının yanı sıra doktora öğrencilerinin tez çalışmaları başlamadan önce başarılı bir tez teklifinde bulunmaları gerekmektedir.

3.4. Tez

3.4.1. Tezin içeriği
Tezin kabul edilip doktoranın tamamlanabilmesi için gereken şart, özgün bir araştırma yapmaktır. Tez bu alandaki çalışmalara önemli bir katkıda bulunurken, yeni gerçeklerin ortaya çıkarılması ve elde edilen bulguların yorumlanması başarıyla tamamlanmalıdır. Hazırlanan tezle öğrencinin uygun çalışma tekniklerini ve bunların sınırlarının ne olduğunu bildiğini göstermesi beklenir.

3.4.2. Tezin şekli
Tezler, başka bir dilde yazılmaları onaylanmadıkça İngilizce olarak yazılmalı ve monografi tarzında olmalıdırlar. Tezin uzunluğu branşa göre değişir ama dipnotlar, tablolar, şekiller, haritalar ve ekler çıkarıldığında en az 80,000 kelime kullanılmalıdır. Doktora kurulundan izin alınmadığı sürece tezler 100,000 kelimeden fazla olamaz.

3.4.3. Yapılması gereken diğer işlemler
Her adaydan kendi tezinin bir özetini Doktora Kurulu'na vermesi istenir. Bu özetin alınmasıyla birlikte danışmanın bölüm başkanına verdiği rapor doğrultusunda tezin tamamlanması gerekir. Bu sırada tezin üç kopyası Doktora Kurulu'na verilir.

3.4.4. Tezlerin değerlendirilmesi için görevlendirilen kişiler
Normalde iki, bazen üç kişi üniversite tarafından denetleyici olarak atanır. Denetleme için görevlendirilen kişiler çoğu zaman tez konusu hakkında uzman kişilerdir. Denetleme için görevlendirilenlerden biri dışardan bir görevli iken diğer ikisi bölüm üyelerinden seçilir. Danışman ile denetleyici aynı kişi olamaz. Denetleme için görevlendirilen kişiler üniversite tarafından atanır.

3.4.5. Değerlendirme prosedürü
Denetleme için görevlendirilenlere bir tezi tamamen incelemeleri için altı ila sekiz hafta arası bir zaman verilir. Bu süre zarfında bir rapor hazırlanamaz ise iki ek hafta daha verilir. Doktora programlarının yönetiminden sorumlu kurul, denetleme yapan kişilerden, uygun şekilde hazırlanmış yazılı bir rapor ister. Raporların uzunluğu genellikle iki ya da üç sayfa kadardır ve tezde yapılan baskı ve dilbilgisi hatalarını göstermektedir. Tavsiyeler aşağıdakilerden biri gibidir.

1-) Adaya hiçbir şart koşulmadan doktorluk unvanı verilmelidir.

2-) Adaya üniversitenin tatmin olacağı şekilde tezinde bazı değişiklikler yapıldıktan sonra doktorluk unvanı verilmelidir.

3-) Adayın tezini tekrar gözden geçirip ikinci bir kez sınava tabi tutulmasına izin verilmelidir.

4-) Adaya unvan verilmemelidir.
Tez Kurulu, denetleyici kişiden ve diğer akademik birimlerden gelen tavsiyeler doğrultusunda son kararını verir. Gözden geçirme ve tezin tekrar savunulması sadece bir kez yapılabilir.

3.4.6. Tezlerin kopyası
Doktora tamamlandıktan sonra tezin bir kopyası unvanın alındığı üniversitenin kütüphanesinde saklanır.

4. SECOND DOCTOR'S DEGREE

İleri derece doktorluk unvanı, Avustralya'daki üniversitelerin birçok fakültesinde verilmektedir. Bu kişiler şu şekilde anılır: Edebiyat doktoru, hukuk doktoru, mühendislik doktoru, ekonomi doktoru, veterinerlik bilimi doktoru ve diğerleri. Bu unvanın verilmesine ilişkin düzenlemeler üniversiteler arasında farklılık gösterebilir ve birçok üniversitede bu unvan, kurumla sürekli olarak bağlantısı olanlara verilmektedir. Birçok branşta ileri doktorluk unvanı şahıslara, kendi alanlarındaki çalışmalara katkı sağlamış yayınlanmış veya yayınlanmamış çalışmalar sonrasında verilir. İleri doktorluk unvanı özellikle tıp, dişçilik ve hukuk alanlarında verilir. Avustralya'da ileri seviyenin daha altında bir unvanla karşılaşmak da mümkündür.

5. TANIMA
5.1. Doktora programlarına kabulde yurtdışında alınan eğitimlerin değerlendirilmesi
Yurtdışında alınan eğitimlerin değerlendirmesi her kurumun kendisine aittir. Üniversiteler, özerk kurumlar olarak, yurtdışında alınan eğitimin kendi gereksinimlerini karşılayıp karşılamadığı hakkındaki karar vermekte hak sahibidirler.

5.2. Yurtdışında yapılmış doktoraların değerlendirilmesi
Yurtdışında tamamlanan doktoraların değerlendirilmesi üniversitelerin kendi kararlarına bağlıdır. Bunu yaparlarken ilgili alanlarda uzman kişilerden yardım alırlar. Her bir durum kişiye göre değerlendirilir. Bu tarz bir değerlendirme akademik atama veya mezuniyet sonrası bir çalışma için yapılır.